पॉलीएक्रिलामाइडपॉलिॲक्रिलामाइड ही ॲक्रिलामाइडच्या होमोपॉलिमरसाठी किंवा इतर मोनोमरसोबतच्या कोपॉलिमरसाठी वापरली जाणारी एक सामान्य संज्ञा आहे. हा सर्वाधिक वापरल्या जाणाऱ्या पाण्यात विरघळणाऱ्या पॉलिमरपैकी एक आहे. पॉलिॲक्रिलामाइड पांढऱ्या कणांच्या स्वरूपात आढळतो आणि त्याचे नॉन-आयनिक, ॲनायनिक, कॅटायनिक आणि ॲम्फोटेरिक आयनिक अशा चार प्रकारांमध्ये वर्गीकरण केले जाऊ शकते.
कागदनिर्मिती क्षेत्रात पॉलीएक्रिलामाइडचे उपयोग
कागद बनवण्याच्या प्रक्रियेत लगदा बनवणे, चाळणे, स्वच्छ करणे, शुद्धीकरण आणि आकार देणे यांसारखे अनेक टप्पे असतात. या प्रक्रियांदरम्यान, तंतू, पूरक पदार्थ आणि बारीक कण यांसारख्या विविध अशुद्धी निर्माण होतात. जर या अशुद्धी लगद्यामधून योग्यरित्या काढल्या नाहीत, तर त्यामुळे पाण्याचा निचरा नीट न होणे आणि कागदाची ताकद कमी होणे यांसारख्या समस्या उद्भवू शकतात. कागद बनवण्याच्या प्रक्रियेत पॉलिएक्रिलामाइडचा वापर प्रामुख्याने विखुरणकारक (dispersant), धरून ठेवण्यास मदत करणारा (retention aid), पाण्याचा निचरा करण्यास मदत करणारा (drainage aid), कणगुच्छक (flocculant) आणि आकार देणारा घटक (sizing agent) म्हणून केला जातो.
१. विखुरणकारक
कागद बनवण्याच्या प्रक्रियेदरम्यान पॉलीॲक्रिलामाइड विखुरणकारक (डिस्पर्संट) टाकल्याने तंतूंचे एकत्रीकरण प्रभावीपणे टाळता येते आणि कागदाची एकसमानता सुधारता येते. कमी प्रमाणात वापर केल्याने कागद बनवणाऱ्या तंतूंचे चांगले विखुरण होण्यास मदत होते आणि उत्कृष्ट कागद-निर्मितीचा परिणाम साधता येतो. यामुळे लगद्याची एकसमानता आणि कागदाचा मऊपणा देखील सुधारतो, तसेच कागदाचे मजबुतीचे गुणधर्म वाढतात. हे टॉयलेट पेपर, नॅपकिन्स, फेशियल टिश्यूज आणि इतर पातळ कागदांसारख्या विविध घरगुती कागदी उत्पादनांसाठी योग्य आहे. काही कागद गिरण्यांमध्ये, हे पॉलीथिलीन ऑक्साईड (PEO) ची पूर्णपणे जागा घेऊ शकते.
II. धारणा सहाय्यक
कागदनिर्मिती उद्योगात तंतू टिकवून ठेवण्याचा दर वाढवण्यासाठी आणि सांडपाण्याचा निचरा कमी करण्यासाठी PAM चा वापर सामान्यतः एक आधार म्हणून केला जातो. याचे कार्यतत्त्व लहान कणांचे मोठे गुच्छ तयार करणे हे आहे, जे गाळण किंवा अवसादन प्रक्रियेद्वारे लगद्यापासून सहजपणे वेगळे केले जाऊ शकतात.
३. निचरा साहाय्यक
कागद बनवण्याच्या प्रक्रियेत PAM पाण्याचा निचरा होण्यास मदत करते. ते पाण्याचा निचरा होण्याचा दर वाढवते, ज्यामुळे पेपर मशीनवर कागदातील पाणी अधिक जलद आणि कार्यक्षमतेने काढता येते. यामुळे कागद सुकण्यासाठी लागणारा वेळ कमी होतो, परिणामी उत्पादनाचा वेग वाढतो आणि ऊर्जेचा वापर कमी होतो.
Ⅳ. आकार देणारा घटक
काही प्रकरणांमध्ये, कागद बनवताना कागदाच्या शीटमध्ये पाणी आणि इतर द्रव्यांचा प्रवेश नियंत्रित करण्यासाठी पॉलिएक्रिलामाइडचा वापर सायझिंग एजंट म्हणून केला जातो. यामुळे जलरोधकता आणि शाई टिकवून ठेवण्याची क्षमता यांसारखे अपेक्षित गुणधर्म मिळविण्यात मदत होते, विशेषतः अशा अनुप्रयोगांमध्ये जिथे कागदाला ओलावा किंवा छपाई प्रक्रियेचा सामना करावा लागतो.
५. फ्लॉक्युलंट
कागद गिरण्यांमधील सांडपाणी प्रक्रियेदरम्यान, सांडपाण्यातील तरंगणारे घन पदार्थ आणि प्रदूषक काढून टाकण्यासाठी पॉलिएक्रिलामाइडचा वापर फ्लॉक्युलंट म्हणून केला जाऊ शकतो. यामुळे फ्लॉक्स नावाचे मोठे कण तयार होण्यास मदत होते, जे नंतर अवसादन किंवा गाळण प्रक्रियेद्वारे सहजपणे काढले जाऊ शकतात. यामुळे जलप्रदूषण कमी होण्यास आणि कागद निर्मिती व्यवसायाची पर्यावरणीय शाश्वतता सुधारण्यास हातभार लागतो.
एकंदरीत, पॉलिएक्रिलामाइडच्या बहुगुणी गुणधर्मांमुळे ते कागदनिर्मिती उद्योगात एक अपरिहार्य पूरक घटक ठरते, जे कागदी उत्पादनांची कार्यक्षमता, गुणवत्ता आणि कामगिरी सुधारण्यास हातभार लावते. कागदनिर्मिती क्षेत्रातील पॉलिएक्रिलामाइडचा वापर कागद उत्पादनापासून ते सांडपाणी प्रक्रियेपर्यंत, संपूर्ण कागदनिर्मिती उद्योग साखळीत पसरलेला आहे. यामुळे केवळ कागदाची गुणवत्ता आणि उत्पादन कार्यक्षमता सुधारते व उत्पादन खर्च कमी होतो असे नाही, तर पर्यावरण संरक्षणासाठीही सकारात्मक योगदान मिळते.
पोस्ट करण्याची वेळ: २१ मार्च २०२५
